PREDGOVOR

„Blaženi mirotvorci, jer će se sinovi Božiji nazvati“ (Mt. 5, 9).

Dve najveće opasnosti za Crkvu, za narušavanje njenog jedinstva i mira jesu jeresi i raskoli. Prve, svojim lažnim i istinobornim učenjima zaražavaju i trule pojedine udove tela Crkve, i u kraćem ili dužem vremenskom periodu iznuravaju Crkvu i ometaju njen unutrašnji život, i unutrašnju i spoljašnju misiju.
Jeresi su tokom vekova „napredovale“. Za razliku od drevnih, čiji su lžeučitelji izlagali svoja učenja u pisanom vidu, i tako mogla biti podvrgnuta bogoslovskom razobličavanju i osudi Svetih Otaca i Svetih Sabora, savremene jeresi menjaju taktiku: njeni nosioci nigde otvoreno ne izlažu svoja učenja, već sistematski rade na osvajanju vlasti u Pomesnim Crkvama i njihovim bogoslovskim školama, i zatim sprovode svoje nepravoslavno bogoslovlje u praksu.
Takve su jeresi koje u zadnjih stotinu godina muče i razjedaju Pravoslavnu Crkvu: svejeres ekumenizma i jeres liturgijske obnove. Ekumenisti-neoobnovljenci nisu se bavili teorijskim radom, samo su radili, tiho i uporno na svim planovima: osvajanju vlasti u Crkvama, povezivanju sa inoslavnim ekumenistima, školovanju kadrova. Konačno, oni su sa Kritskim lažnim saborom isterani na čistac.

Nije izostala kritika njihovih ekumenističko-humanističkih dokumenata, u kojima su zastupljene nova jeres ekumenizma i stare jeresi panteizma, hilijazma i apokatastaze. Crkva bez pravoslavnog Cara nema unutrašnji mehanizam da ih zaustavi, zato što su oni osvajili vlast u većini Crkava. Zato je jaz između vlasti i naroda u Crkvi sve veći i veći. Dokaz za to su prazni hramovi novotaraca.
Narod, rukovođen duhovnim čulom i nepoverljivim konzervativizmom, razumljivo, neće da ih sledi. Kako i kada će se ova suprotstavljenost između lažnih pastira i stada ukloniti, zna i učiniće samo Bog.
Sve jeresi su posledice gordosti ljudskog uma, onih koji neće da se smire pred bogootkrivenim istinama Svetog Pisma i Svetih Proroka, Apostola i Otaca. U osnovi svih jeresi leži pogrešno tumačenje Svetog Pisma. Gordi, neblagodatni um, bez Svetoga Duha, ne može da shvati pravilno reč koja je Duhom Svetim napisana: Sveto Pismo je pisano Svetim Duhom, i Njime se ono jedino pravilno razume, tumači i objavljuje. Ono se otključava samo onima koji mu sa smirenjem i strahom Božijim pristupaju, i raspituju se i uče od Svetih Otaca.

Oni koji se uzdaju u sebe i svoj um, stvaraju novo, njihovo bogoslovlje, koje nije učenje i vera Crkve. Opasnost jeresi je u tome što ono zavodi intelektualce i pomodarce svojom lažno-visokom učenošću, tačnije sofizmima i relativizmima. Na jednoj strani, jeresi iznuruju i guše život Crkve, a na drugoj, pomažu vršenja jedne od službi Crkve: odvajanju žita od kukolja, i, isto tako, pomažu da se učenje Crkve oblikuje i objavljuje protiv njih.
Kao i uvek, i danas u Crkvi postoji dovoljno istinitih učitelja, koji razobličavaju savremene jeresi i pomažu vernima da ih ne prihvate, i da se odvoje i ne slede za lažnim učiteljima i njihovim lažnim učenjima.
Zato su potrebne dve stvari: budnost i bezbrižnost; budnost da se čuju i prepoznaju učitelji i pastiri istinite vere, a bezbrižnost da bi se njome odagnala malodušnost i očajanje, odnosno položila nada na Gospoda, Koji neće zakasniti da lažna učenja i lažne učitelje ukine, porazi i, ukoliko se ne pokaju, kazni.
Ništa manje opasni, ako ne i opasniji, po Crkvu su raskoli. Njihovi vinovnici pod vidom prave vere, a sa pogrešnim rasuđivanjem, odlaze van Crkve i za sobom povlače manji ili veći broj vernika. Raskoli su u odnosu na jeresi opasniji zbog dva razloga.

Prvi je, što se teže razobličavaju. Jeresi se, naime, tiču sveštenih dogmata, a raskoli sveštenih kanona Crkve. I dok su jeresi jasnije, jer su dogmati pravoslavne vere poznatiji, dotle su kanoni Crkve manje poznati, i teže ih je tumačiti, jer se tiču primene dogmata vere u praktičnom životu Crkve. Za tumačenje sveštenih kanona je potreban dar rasuđivanja, koji je redak, i daje se onima koji dugo izučavaju Sveto Pismo, bogoslovlje i istoriju Crkve, i, koliko smo primetili, samo onima koji imaju službu upravljanja u Crkvi – episkopima, sveštenicima i igumanima.
Pustinjaci, po pravilu, nemaju taj dar, jer im nije potreban, jer nikoga ne rukovode. Zato se verni teško snalaze u izboru između dva suprotna tumačenja istih kanona. Na drugoj strani, raskoli za svoj barjak uzdižu i objavljuju svoju borbu protiv jeresi, što daje povoda da revnosniji, a nesmireniji i bez rasuđivanja, krenu za njima.
Raskoli, osim borbe protiv jeresi, nastaju i zbog netrpljenja kanonske neprevda, koje za oznovu imaju povređenu sujetu raskolnika.
Pritom, oni se pri trpljenju kanonske nepravde uzdaju u svoje snage, a kada bivaju preopterećeni novim nepravdama, oni sve odbacuju, odlaze van Crkve i naknadno traže kanonsko opravdanje za svoj postupak.
Od ugleda raskolničara zavisi i broj njegovih sledbenika, odnosno veličina raskola.

Primer raskola dijaspore u SPC i način njegovog umirenja, daju nam mogućnost da zaključimo o neophodnosti dva elementa za ukidanje raskola: potrebu odlaska vinovnika raskola na obe strane, i u Crkvi i u raskolu, i potreba pojave svetog čoveka, glave Crkve koja ima blagodat i dobro stojanje pred Gospodom, da bi, s Njegovom pomoću, raskol izmirio i ukinuo.
Koliko je veliko delo razobličavanje i osuđivanje jeresi, toliko je, možda i veće, delo umirenja raskola.
Mirotvorstvo u Crkvi je veliko delo, i po rečima Miropoložnika i Mirodavca Gospoda Isusa Hrista, tvorci mira u Crkvi se nazivaju sinovima Božijim, zato što je Bog sušti mir, i mir koji On daje nije od ovoga sveta (Jn. 15, 27), i osnova je našeg spasenja. Mira nema bez jedinstva u istini (dogmatima) i pravdi (kanonima), a bez istine, pravde, mira i jedinstva nema spasenja.
Ovo je naš skromni mirotvorački prilog isceljenju raskola vl. Atemija, sa željom, nadom i molitvom da se u našoj Pomesnoj Srbskoj Crkvi ponovo zacare istina, pravda, mir i jedinstvo. Amin! Bože daj!

Man. Golubac Arhim. dr Nikodim (Bogosavljević)
Vozdviženje Časnog Krsta
14/27. 09. 2017.

Dimenzije: 20,5cm X 14cm
Korice: meke.
Masa knjige:
Pismo: Ćirilica

Cena knjige: 300 dinara + poštarina